Doffe lak krijgt zijn glans terug als de blanke lak nog in orde is

Motorkap en dak zien er grijs uit, na het wassen glanst de lak even en zodra hij droog is, is hij weer dof. Dan komt de vraag die we regelmatig bij de support binnenkrijgen: kan ik dat wegpolijsten? Vaak wel. Maar op de verkeerde lak haal je met diezelfde fles materiaal weg dat nooit meer terugkomt, of je maakt een matte fabriekslak blijvend vlekkerig.

Doffe lak opfrissen betekent de verweerde bovenste laag weghalen en opnieuw beschermen. Dat lukt bij doffe blanke lak en oude enkellaagse lak (unilak). Matte fabriekslak mag je nooit polijsten, en bladderende blanke lak is werk voor de spuiter. Twee korte tests laten je vooraf zien met welk geval je te maken hebt.

---

Niet elke matte lak mag polish zien

Dof geworden glanslak kun je polijsten, een af fabriek matte lak en bladderende blanke lak niet, en dat onderscheid maak je voordat je ook maar een fles opendraait. Bij doffe glanslak is de bovenste laag verweerd. Zon en vorst tasten die aan, het licht wordt verstrooid in plaats van gericht teruggekaatst, en de lak verliest zijn diepte. Daaronder zit meestal nog intact materiaal, dat een polish weer blootlegt. Gewone waskrassen kunnen hetzelfde beeld geven, dan zit de grauwsluier alleen in het oppervlak.

Oude enkellaagse lak (unilak) is de uitzondering met het grootste effect. Die heeft geen eigen blanke lak, kleur en bescherming zitten in één en dezelfde laag. Vooral rode en gele tinten verbleken, ogen roze of grijs en hebben vaak een krijtachtige aanslag. Je polijst hier direct de kleurlaag. Daarom verkleurt je doek, en daarom ziet het resultaat er vaak uit als een verse spuitbeurt. Kleur op de doek is hier dus geen alarmsignaal, maar het bewijs dat de verweerde laag eraf komt.

Matte fabriekslak is het tegenovergestelde. Een matteringsmiddel in de blanke lak maakt het oppervlak bewust fijn ruw. Polish schuurt die ruwheid glad, en dan krijg je glanzende plekken die je volgens de ADAC met de gangbare methoden niet meer wegkrijgt. Polestar zet het polijstverbod letterlijk in het instructieboekje. Hoe je zo'n lak goed behandelt, lees je in ons artikel over matte lak en matte folie.

Het vierde geval is het ernstigste. Eerst zie je matte plekken op dak en motorkap, dan een melkachtig waas, en uiteindelijk witte, schilferige vlakken waar de blanke lak aan de randen loslaat. Polish haalt alleen weg en vult niets op. Op zulke vlakken trekt de spons de losse randen eerder verder open, en dat onderdeel hoort bij een spuiter.

Waarom verkeerd polijsten je blanke lak kost

Blanke lak groeit niet aan, en van de doorgaans 30 tot 60 micrometer mag je over het hele autoleven maar zo'n acht opmaken. De berekening staat in ons artikel Hoe vaak mag je een auto polijsten. Daaronder zit de basislak van maar 10 tot 30 micrometer, zonder eigen glans en zonder bescherming. Ligt die bloot, dan helpt geen enkele fles meer.

Dan nu de cijfers die bijna niemand naast elkaar legt. Auto Motor und Sport beschrijft bij een S-Klasse uit 1981 een oxidelaag van 6 tot 8 micrometer. SONAX noemt voor intensief polijsten met de hand maximaal 0,3 micrometer per keer. Puur rekenkundig heb je voor zo'n laag minstens 20 rondes nodig. Op blanke lak zou je daarmee bijna je hele budget hebben opgebruikt. Dat is een grove rekensom op een extreem geval, maar je ziet er wel de orde van grootte aan.

Daarom gedragen de laksoorten zich zo verschillend. De lak van die S-Klasse was zo'n 120 micrometer dik en had geen beschermende blanke lak, die kan zo'n afname hebben. Blanke lak met lichte verwering heeft vaak maar weinig nodig, omdat de schade pas de bovenste micrometers raakt. Is hij al flink vergrijsd, dan meet je eerst of laat je meten, voordat er ook maar een grove polish op de lak komt. Bij unilak draait het er vooral om dat je gelijkmatig blijft werken en de randen spaart.

Dan is er nog de timing. Na het polijsten ligt het oppervlak bloot, zonder zijn oude bescherming, en in de winter krijgt het strooizout en nattigheid te verduren. Als je doffe lak oppoetst en onbeschermd de koude maanden in rijdt, zie je de glans snel weer verdwijnen. Polijsten en beschermen doe je daarom op dezelfde dag. Precies daarom is de eerstvolgende droge klusdag vóór het eerste zout zo waardevol. Sprayversiegelingen houden trouwens duidelijk beter stand tegen zout dan wax.

Water en een doek laten zien wat er op je auto zit

Twee tests zijn genoeg voor een eerste inschatting: water laat de staat van het oppervlak zien, een witte doek met wat polish laat de laksoort zien. Allebei kosten ze maar een paar minuten en zo goed als geen lak. Was de auto eerst grondig en laat hem drogen, zodat je vuil en verwering niet door elkaar haalt en er geen korrel onder de doek komt. Doe beide tests op meer dan één plek, want dak en motorkap verouderen sneller dan de portieren.

Giet voor de natte test wat water op de doffe plek. Het vult het ruwe oppervlak even op, en het licht wordt weer gericht teruggekaatst. Komen glans en kleurdiepte terug zolang het nat is, dan is de laag in de regel te polijsten. Blijft het vlak melkachtig, of zie je in de waterfilm scheurtjes en schollen, laat de polish dan staan en laat het onderdeel aan een spuiter zien.

Voor de doektest doe je een erwtgrote hoeveelheid milde polish op een schone, witte microvezeldoek en wrijf je op een onopvallende plek met weinig druk. Grijze of bruinige sporen zijn vuil en verweerd materiaal. Kleurt de doek meteen in de kleur van de auto, dan heb je bij een auto in een effen kleur meestal unilak voor je. Metallic lak heeft wel blanke lak, en daar betekent kleur op de doek: meteen stoppen.

Wil je het preciezer weten, pak dan een laagdiktemeter. Originele lak zit meestal op 100 tot 140 micrometer. Duidelijk lagere waardes wijzen erop dat eerdere poetsbeurten al veel hebben opgebruikt, en dan blijft alles wat grof is op de plank. De meter toont de totale dikte, de blanke lak alleen zie je er niet mee. Voor de beslissing over de eerste stap is de waarde toch vaak genoeg. Meet op elk onderdeel op meerdere punten.

Eerst de claybar, dan een klein vlak testen, dan verder

Na de wasbeurt komt de claybar, daarna een afgeplakt testvlak van 30 bij 30 centimeter, en pas als dat overtuigt, polijst je verder. Met de Koch-Chemie Reinigungsknete "Rkb" Mild "Blau" Clay Bar en flink wat glijmiddel ga je in rechte banen zonder druk over de lak. Hij neemt vastzittend vuil op dat je anders mee zou polijsten. Vouw hem bij vervuiling in het midden dubbel in plaats van beide kanten te gebruiken, en voel daarna met je hand of het vlak glad is.

Plak het testvlak af, en ook rubbers, kunststof en scherpe randen. Voor het polijsten van je auto met de hand past de Koch-Chemie Handpolijstspons "Puck" applicator van 77 bij 47 millimeter, omdat je daarmee goed druk opbouwt. Doe er een kleine hoeveelheid SONAX XTREME Polish+Wax 3 polijstmiddel op, werk kruislings met gemiddelde druk en haal de resten weg voordat er iets aandroogt. Een huishoudspons zuigt te veel polish op.

Trek nu de tape eraf. De harde rand tussen behandeld en onbehandeld laat eerlijk zien wat deze combinatie kan. Spuit ter controle een ontvetter op alcoholbasis op een doek en veeg het vlak af, want polijstoliën verbergen fijne sporen. Is het effect nog niet genoeg, doe dan een tweede ronde. Gebeurt er daarna nog steeds weinig, dan zit je hand aan zijn grens en is de machine aan de beurt.

Laat het vlak effect zien, dan werk je deelvlak voor deelvlak verder. SONAX raadt als formaat bijvoorbeeld een kwart motorkap per keer aan. Trek er ruim de tijd voor uit: zelfs met de machine rekenen beginners voor een middenklasser op 4 tot 8 uur, en lak opknappen met de hand duurt langer. Daar staat tegenover dat deze aanpak vergevingsgezind is, omdat je per ronde weinig weghaalt en altijd kunt stoppen.

Deze fouten maken van een poetsbeurt lakschade

De duurste fouten bij het opfrissen van lak zijn doorgepolijste randen, te koud plaatwerk en polish die alleen opvult. De neiging om de sterkste fles te pakken is begrijpelijk, want je ziet de vooruitgang meteen. Ook verder is eerlijk gezegd niet alles te redden: met de hand krijg je op harde blanke lak geen diepe krassen weg, en bij zware oxidatie loopt elke handpolish ergens tegen zijn grens aan.

Op randen en vouwen is de lak dunner. Op een autopoetsforum vertelt een gebruiker hoe hij op de achterklep van zijn Mazda MX-5 over vijf centimeter tot op de primer is doorgewreven. Plak zulke plekken dus af en polijst ze niet mee. Dat beschermt ook rubbers en ruw kunststof, waar ingedroogde polish anders als een witte waas in blijft hangen die je er alleen met moeite weer uit krijgt.

Kou is de fout van dit seizoen. Polijsten gaat het best bij 15 tot 25 graden. Onder ongeveer 10 graden wordt de polish stroperig, smeert en stoft hij, en op koud plaatwerk droogt hij niet goed. Deze week blijft het vanaf dinsdag droog, bij maar 7 tot 9 graden. Zaterdag past het best, als je de auto vooraf in een garage zet en het plaatwerk op temperatuur laat komen.

De derde fout staat in het schap. Sommige polishes bevatten vooral siliconenoliën en vulstoffen. Die gaan in het ruwe oppervlak zitten en de lak glanst, tot de eerste ritten in de regen hem weer blootspoelen. Een echte schuurpolish haalt de verweerde laag wel degelijk weg. Dat controleer je op het testvlak met de ontvetter. Glanst het vlak daarna nog, dan heb je lak blootgelegd en geen film aangebracht.

Je instapset voor je eerste doffe lak

Om met de hand te beginnen heb je genoeg aan een claybar, de Puck, een polish voor verweerde lak en een sprayversiegeling voor daarna. Meer stappen vind je in ons assortiment Polish. Waar je begint, bepaalt je testresultaat en niet de sterkste fles, want elke micrometer die je spaart, heb je de komende jaren nog. Tape voor testvlak en randen en een schone microvezeldoek horen er ook bij.

SONAX zet op de XTREME Polish+Wax 3 dat die gemaakt is voor matte, verweerde en verwaarloosde lak, en geeft hem polijstkracht 5. Hij versiegelt in dezelfde stap, en de fles van 500 milliliter is goed voor veel deelvlakken. De SONAX XTREME Ceramic Polish "All-in-One" Polish zit op polijstkracht 6, corrigeert lichte tot middelzware lakfouten en laat een hydrofobe beschermlaag achter. Voor een vlak ter grootte van DIN-A4 is met de hand een erwtgrote hoeveelheid genoeg. Bij zware oxidatie werk je in meerdere stappen.

Allebei brengen ze bescherming mee, en voor de winter leg je er nog een laag overheen. De Koch-Chemie Spray Sealant "S0.02" Sprayversiegeling bouwt met weinig moeite een sterk parelend effect op en maakt wassen makkelijker bij zout en vuil. Spuit hem dun op en neem hem af met een verse microvezeldoek. SONAX raadt aan een met de hand aangebrachte conservering uiterlijk na 6 tot 8 wasbeurten en minstens twee keer per jaar te vernieuwen.

Laat je testvlak met de hand te weinig zien, dan is dat geen mislukking maar een meetresultaat. Harde blanke lak en zware verwering vragen om toeren, en de juiste machines en pads vind je onder Polijsten. Eén ronde met de excentermachine en een medium polish haalt 1 tot 3 micrometer weg, dus een veelvoud van handwerk. Des te belangrijker dat je vooraf weet welke lak je hebt. Tot die tijd blijft de hand de veilige start.

Detailing1-Insight: Wat we in de praktijk zien: als je de laagdikte niet kent, werk je je langzaam vooruit. Een klant had op een zwaar verweerde lak 6 rondes met grove schuurpolish nodig en zag bewust af van nat schuren, omdat hij de lakdikte niet kende. Polijst doffe blanke lak nooit blind met de sterkste fles. Begin met water, want de natte test kost je nul micrometer.