Een versleten stuur krijgt in drie lagen zijn kleur terug

Eén vraag krijgen we in de chat bijna letterlijk steeds opnieuw: kun je een stuur zo opfrissen dat het er niet meer vettig uitziet? Vaak gaat het om een auto met 150.000 of 200.000 kilometer op de teller, glimmend bij de duimsteunen en op twee plekken al grijs. Schoonmaken helpt daar maar half. Waarom dat zo is en wat wél werkt, hangt af van één vraag: zit er nog kleur op het leer?

Is de kleur van je stuur afgesleten, dan haalt geen enkele reiniger die terug. Leren stuur opknappen betekent dan: grondig reinigen, volledig ontvetten, licht opschuren, in drie tot vier dunne lagen bijkleuren en na een dag verzegelen.

---

Opknappen is bijkleuren zodra je door de toplaag heen bent

Leren stuur opknappen betekent dat je de afgesleten toplaag van de grijpzones vervangt: reinigen, ontvetten, opschuren, dun bijkleuren en verzegelen, in plaats van alleen het vuil eraf te halen.

Bijna elk autostuur is gemaakt van gepigmenteerd glad leer. Boven op de eigenlijke huid zitten drie lagen: een hechtlaag, de kleurlaag en daarbovenop een transparante polyurethaanlak van meestal maar 10 tot 30 micrometer dik. Als je het stuur vastpakt, raak je dus geen open leervezels aan, maar die lak. Die bepaalt de zijdematte glans en beschermt de kleur eronder.

Bij leren stuur opknappen heb je daarom te maken met drie soorten schade. De eerste is vettige glans: huidvet en vuil hebben de fijne nerf dichtgesmeerd, maar de kleur eronder is nog intact. De tweede is echte kleurslijtage: de lak is weg, de kleurlaag slijt af en op 9 en 3 uur schemert een grijze of bruinige ondergrond door. De derde is een ruw geworden nerf, waarbij het leer vezelig aanvoelt.

Bij de eerste soort is een grondige reiniging genoeg, zoals we die beschrijven in het artikel leren stuur reinigen. Dit artikel pakt het op waar de reiniger ophoudt: bij plekken waar de kleur echt weg is. Het verschil voel je met je ogen dicht. Glad en glimmend is meestal vet. Glad en grijs is slijtage. Ruw en pluizig betekent dat ook het oppervlak zelf heeft geleden.

Of je stuur wel gepigmenteerd glad leer is, test je met een waterdruppel op een onopvallende plek aan de achterkant. Blijft die staan, dan is het oppervlak gesloten en kun je het bijkleuren. Trekt hij meteen donker in, dan is het open leer en hoort er geen dekkende verf op. Hoe je ledersoorten zeker uit elkaar houdt, lees je in ons artikel ledertype herkennen.

Zonder toplaag trekt handzweet de kleur er steeds verder af

Zodra de beschermlak op de grijpzone weg is, werken handzweet, huidvet en wrijving rechtstreeks op de kleurlaag in, en de grijze plek groeit met elke kilometer.

Handzweet is met een pH van zo'n 4,5 tot 5 licht zuur en bevat zouten en melkzuur. Zolang de lak heel is, houdt die dat grotendeels tegen. Is hij bij de duimsteunen doorgesleten, dan ligt de pigmentlaag onbeschermd bloot. Die is er niet op gemaakt om direct aangeraakt te worden en slijt een stuk sneller dan de plek twee centimeter verderop.

Daar komen nog stoffen bij die de lak extra zacht maken. Handcrème bevat oliën die het polyurethaan in trekken en het net als een weekmaker zacht maken. Handdesinfectie bestaat voor 60 tot 80 procent uit alcohol, en alcohol lost precies dat materiaal aan. Pak je na het tanken met nog vochtige handen het stuur vast, dan versnel je de slijtage zonder het door te hebben. Ringen werken op dezelfde plekken als kleine schrapers.

In de herfst verschuift het beeld nog een keer. Het stookseizoen begint, de stuurverwarming gaat weer aan, en warm leer met zachte lak kan minder hebben dan koud leer. Een stuur dat in september op twee plekken grijs is, ziet er in februari op vier plekken zo uit. Geen drama, maar wel het moment waarop wachten meer werk oplevert dan nu aanpakken.

Er is ook een praktische reden om nu te beginnen: een verse kleurlaag hecht veel beter op een vlak waarvan de rand nog intact is. Hoe groter de grijze zone wordt, hoe langer de overgang die je later onzichtbaar moet wegwerken.

Eerst reiniger, ontvetter en schuurpad, dan pas de kleur

Of de nieuwe kleur blijft zitten, bepaalt de voorbereiding: het stuur moet schoon, volledig vetvrij, licht opgeschuurd en stofvrij zijn voordat de eerste druppel kleur de spons raakt.

De eerste stap is afplakken. Knoppen, airbagkap, emblemen en sierstrips gaan onder afplaktape die zonder resten loskomt. Druk de tape met een tandenstoker in de naad tussen stuurkrans en knoppenpaneel, anders kruipt de vloeibare verf erin. Contrastnaden in een andere kleur plak je ook af. Dat kost meer tijd dan het kleuren zelf en maakt het verschil tussen een strak en een geknutseld resultaat.

Dan reinig je. De COLOURLOCK "Leather Cleaner" (Mild) 250 ml gaat als schuim op een spons of zachte borstel, nooit direct op het leer. Werk het stuur in vier kwarten af, laat het schuim zo'n tien seconden intrekken en neem het op met een licht vochtige doek. Borstel zonder druk. Platgedrukte haren komen niet meer in de nerf.

De belangrijkste stap komt daarna. De COLOURLOCK "Degreaser" 250 ml is een oplosmiddelvrije ontvetter. Doe er een klein beetje van op een doek en veeg de grijpzones een paar keer af, tot de doek geen verkleuring meer oppikt en het oppervlak dof en mat oogt. Verf op waterbasis hecht niet op een vetfilm. Ze blijft als een velletje bovenop liggen en laat bij de eerste stevige greep weer los. Remmenreiniger, aceton en spiritus hebben hier niets te zoeken, die drogen de leervezel blijvend uit.

Tot slot schuur je op. De COLOURLOCK "Sanding Pad" 1 Stück komt overeen met een heel fijne korrel rond 4000. Ga er met weinig druk langs de ronding van de krans en houd met je andere hand tegen. Kleine krasjes van ringen en losse lakresten worden zo gladgestreken en de kleur krijgt grip. De naden laat je met rust. Haal het schuurstof daarna volledig weg met nog een ronde ontvetter, anders hecht de kleur aan stof in plaats van aan leer.

Drie dunne lagen dekken beter dan één dikke

De kleur gaat er met de spons in drie tot vier flinterdunne lagen op, en elke laag föhn je vijf tot tien minuten handwarm voordat de volgende komt.

Voor een zwart stuur is de COLOURLOCK "Leather Colour" Schwarz (Black) / 250 ml de juiste kleur. Ze is op waterbasis en droogt op tot een dunne, elastische film die met het leer meebeweegt. Schud de fles flink, tot je de balletjes binnenin hoort. De matteringsstoffen zakken naar de bodem, en ongeschudde verf droogt glanzender op dan het origineel.

Doe maar een beetje kleur op de spons, nooit direct op het leer. Op de afgesleten plekken dep je, van naad tot naad. Door te deppen drukt de spons een fijne structuur in die op de nerf lijkt. Op grotere vlakken trek je de kleur uit in lange halen, zodat er geen wolken ontstaan. De eerste laag ziet er bijna altijd vlekkerig uit en is nat lichter dan droog. Dat hoort erbij. De echte kleur zie je pas als de laag helemaal droog is.

Dan komt de föhn erbij op de middelste stand, tot het leer handwarm is, maar nooit heet. Vijf tot tien minuten per laag is genoeg om het oppervlak mat en droog aan te laten voelen. Tussen de lagen door mag het pad er nog eens zo'n 30 seconden licht overheen als er stofjes zijn ingesloten. Met drie tot vier lagen zit je zo op een half tot ruim een uur pure droogtijd, plus de voorbereiding.

Ook de temperatuur telt mee. Je verwerkt de kleur tussen 18 en 24 graden. Onder 15 graden hardt ze niet betrouwbaar uit, boven 30 graden droogt het oppervlak te snel aan. Voor de komende dagen staat er buiten 17 tot 19 graden op de planning, net aan de ondergrens. Werk daarom in een verwarmde ruimte en laat de auto daar staan tot het stuur niet meer koel aanvoelt.

Na de laatste laag is geduld onderdeel van de klus. De verzegeling gaat er op z'n vroegst na 24 uur op. Volledig belastbaar is de kleur volgens de fabrikant na zo'n 30 uur op kamertemperatuur. Rijd je eerder weg, dan druk je met je handpalmen precies daar in waar de kleur nog zacht is.

Door deze vijf fouten laat de kleur na een paar weken weer los

Bijna elke mislukte stuurrestauratie strandt niet op het product, maar op vijf fouten die steeds terugkomen en allemaal in de voorbereiding of het geduld zitten.

De eerste fout is een te dikke laag. Wil je de schade in één keer wegwerken, dan krijg je een stijve film met een zichtbare rand die breekt als je stuurt. De tweede is half werk bij het ontvetten. Kleur op vet wordt plakkerig en bladdert schilferig af, vaak al na een paar weken of op de eerste hete dag.

De derde fout is schuurstof dat op het leer blijft liggen. De kleur sluit de korreltjes in en het stuur voelt daarna zanderig aan. De vierde is de verkeerde afwerking. Het ledervet uit sommige sets is bedoeld voor uitgedroogd, hard leer. Op een mat, soepel stuur maakt het het verse oppervlak weer glad en glibberig, precies wat je kwijt wilde.

De vijfde fout maak je na het werk: de stuurverwarming in de eerste week, verse handcrème of desinfectiemiddel aan je handen. Warme, zachte kleur slijt sneller en alcohol lost haar aan. Laat de verwarming de eerste week uit en was na het desinfecteren even je handen voordat je wegrijdt.

Daarnaast zijn er twee dingen die nooit aan je stuur mogen komen. Een melaminespons werkt als schuurpapier en haalt de lak over de hele breedte weg, ook op plekken die eerst nog gaaf waren. En Alcantara op de stuurkrans schuur of kleur je niet, anders plakken de vezels samen tot een harde korst. Ook open aniline-leer en puur PU-kunstleer zijn niet geschikt voor deze kleur.

Eerlijk is ook de vraag waar deze methode ophoudt. Is het leer doorgesleten tot op het schuim, zijn naden gescheurd of laat de bekleding los, dan houdt geen enkele kleur het meer. Dan is een nieuwe bekleding door een autobekleder de juiste weg. Een ruw, vezelig oppervlak is daarentegen nog te redden: een kleurloze binder stabiliseert de vezels voordat de kleur erop gaat.

Eén setup is genoeg voor meerdere sturen en vele jaren

Om een zwart leren stuur op te knappen heb je vijf dingen nodig: een milde lederreiniger, een ontvetter, een fijn schuurpad, zwarte lederverf en een verzegeling tegen nieuwe slijtage, plus een spons, viscosedoek en handschoenen.

De hoeveelheden zijn ruim bemeten. Met een fles Leather Colour van 250 ml doe je in de deptechniek zo'n vier tot zes versleten sturen. Van de reiniger en de ontvetter heb je per stuur maar een paar milliliter nodig. Heb je twee auto's in de familie of werk je de grijpzones na een paar jaar bij, dan doe je lang met één set. Alle reinigers vind je in onze categorie lederreinigers.

Handschoenen zijn geen overbodige luxe. De tinten op waterbasis zijn volgens het veiligheidsinformatieblad niet als gevaarlijk ingedeeld en niet brandbaar, maar hebben een pH van 9,6 en bevatten conserveermiddelen die bij een gevoelige huid allergische reacties kunnen geven. Nitrilhandschoenen houden bovendien huidvet weg van het net ontvette oppervlak.

De bescherming daarna regelt de COLOURLOCK "Leather Shield" 100 ml. Die breng je op z'n vroegst na 24 uur flinterdun aan met een spons of pluisvrije doek, en hij vormt een matte beschermfilm tegen wrijving die slijt in plaats van de kleur. Die film fris je elke drie tot zes maanden op, na een milde reiniging. Meer daarover in onze categorie lederverzorging.

Bij gekleurde sturen is de kleurtint de echte uitdaging. Leather Colour is er in 32 standaardtinten, en veel fabrieksleder zoals BMW Dakota of Audi Valcona kun je daarmee treffen. Probeer de tint altijd eerst aan de achterkant van de krans en laat de proef helemaal drogen voordat je beslist.

Wat je realistisch mag verwachten: ervaringen uit de detailingwereld noemen voor een netjes uitgevoerde opfrisbeurt zonder gespoten blanke lak zo'n 20.000 tot 40.000 kilometer, voordat de duimsteunen weer licht doorschemeren. Dan is één dunne laag op precies die plekken genoeg, en de voorbereiding heb je de tweede keer in een kwartiertje gedaan.

Tip van Jasper: Ik plan zo'n opknapbeurt altijd terug vanaf die 30 uur. Plak je zaterdagochtend af, ontvet en kleur je dan, dan verzegel je zondagmiddag en rijd je maandagochtend op volledig uitgeharde kleur. Waar het misgaat, is eerder het wachten dan de techniek: kleur je zaterdagmiddag en rijd je zondagochtend weg, dan druk je de kleur weer plat. En leg vóór het kleuren je handen één keer op het stuur zoals je rijdt. De plekken onder je duimen krijgen een laag extra.